Een plantenbak is zelden alleen een decoratie. Het formaat bepaalt hoe groot je plant kan worden, het materiaal bepaalt hoe snel de grond uitdroogt en de drainage bepaalt of de wortels gaan rotten. Hieronder de keuzes op een rij.
Materiaal: wat betekent het in de praktijk
Staal en cortenstaal
Strak, modern en zeer sterk. Gepoedercoat staal in zwart of antraciet past bij vrijwel elke gevel. Cortenstaal roest opzettelijk aan het oppervlak en vormt zo een beschermende laag met een warme roestbruine kleur. Let op: staal wordt warm in de volle zon, dus de grond droogt sneller uit. Zet er bij voorkeur planten in die dat verdragen, of geef wat vaker water.
Hout
Warm van uitstraling en isolerend, dus de wortels hebben minder last van temperatuurschommelingen. Onbehandeld naaldhout gaat een jaar of vijf mee, geïmpregneerd hout langer. Een binnenbekleding van folie met gaten onderin verlengt de levensduur flink.
Kunststof
Licht, goedkoop en vorstbestendig. Ideaal voor een balkon of dakterras waar gewicht telt, of voor bakken die je regelmatig verplaatst. Goedkope kunststof kan in de volle zon na een paar seizoenen verkleuren of bros worden.
Terracotta en keramiek
Poreus, dus de grond ademt en droogt sneller. Prettig voor planten die niet tegen natte voeten kunnen, zoals kruiden en vetplanten. Niet alle terracotta is vorstbestendig, dus check dat voordat de bak de winter buiten doorbrengt.
Formaat: hoe groot moet hij zijn?
Een vuistregel is dat de plantenbak minstens een derde van de uiteindelijke hoogte van de plant moet zijn, en in doorsnede ongeveer twee keer de kluit. Een paar concrete maten:
- kruiden en kleine bloeiers: 20 tot 30 centimeter diep
- vaste planten en siergrassen: 30 tot 40 centimeter
- kleine heesters en bamboe: 40 tot 50 centimeter
- kleine boom of leiboom: minimaal 60 centimeter, liever 80
Een detail dat mensen vaak missen: bij taps toelopende bakken is de maat die op de website staat bijna altijd de bovenmaat. Een bak van 40 bij 40 kan onderin 30 bij 30 zijn, en dat scheelt aanzienlijk in inhoud. Kijk dus altijd naar de vermelde inhoud in liters als die er staat.
Drainage is niet optioneel
Verreweg de meeste kamer en terrasplanten gaan dood door te veel water, niet door te weinig. Zorg dus voor:
- gaten in de bodem, of een bak waar je die zelf in kunt boren
- een laag hydrokorrels of grof grind van 3 tot 5 centimeter onderin
- pootjes of tegels onder de bak zodat het water weg kan
Staat de bak binnen, gebruik dan een binnenpot die je uit de sierpot kunt tillen. Dan kun je hem in de gootsteen laten uitlekken en blijft er geen water in de bodem staan.
Gewicht en ondergrond
Potgrond weegt nat ongeveer 1,2 kilo per liter. Een bak van 100 liter weegt gevuld dus al snel 120 kilo, plus de bak zelf en de plant. Op een balkon of dakterras is dat geen detail. Kies daar voor kunststof, gebruik lichte potgrond met perliet en zet zware bakken boven een draagmuur of tegen de gevel, niet midden op het vlak.
Verticaal als je weinig ruimte hebt
Heb je vooral muur en weinig vloer, dan levert een verticale tuinbak met klimrek veel meer plantoppervlak per vierkante meter op. Een rij van drie bakken tegen een schutting verandert een kale wand binnen één seizoen in een groene wand, zeker met snelgroeiende klimmers als klimop, clematis of kamperfoelie.
Kort samengevat
Kies het materiaal op basis van waar de bak staat en hoeveel zon hij vangt. Neem hem een maat groter dan je denkt nodig te hebben. Zorg altijd voor afvoer onderin. En kijk bij taps toelopende bakken naar de inhoud, niet alleen naar de bovenmaat.
Bekijk de bloempotten en plantenbakken, de verticale tuinbakken met klimrek of de plantenstandaarden en plantenrekken.